Hạch toán mua hàng là việc ghi nhận giá trị hàng hóa, nguyên vật liệu, tài sản hoặc dịch vụ doanh nghiệp mua vào và các khoản thuế, chi phí liên quan. Theo Circular 99/2025/TT-BTC, tùy bản chất giao dịch, doanh nghiệp có thể ghi nhận vào các tài khoản như 152, 153, 156, 211, 213…, đồng thời ghi nhận TK 133 nếu thuế GTGT đầu vào được khấu trừ và đối ứng với 111, 112, 331….
However, in fact, many businesses, especially new businesses or medium-sized establishment, still have difficulties in the implementation of the right process accounting: from the determination of the time recorded, cost classification, to the way the account reflected on the ledger. Errors in shopping activities not only deflects the financial statements, but also potential risks on cash flow management as well as tax settlement.
Therefore, mastering prescribed the same method of accounting purchase standard not only help business comply with legislation and accounting standards, but also improve efficiency, manage costs, optimize shopping to support financial planning more accurate. The same Lac Viet find detailed understanding of the business principles recorded the purchase process in business.
1. Hạch toán mua hàng là gì? Kế toán cần hiểu gì trước khi định khoản?
1.1 Hạch toán mua hàng là gì?
Hạch toán mua hàng là quá trình kế toán ghi nhận giá trị hàng hóa, nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ hoặc các tài sản, dịch vụ doanh nghiệp mua vào; đồng thời phản ánh thuế, chi phí liên quan và nghĩa vụ thanh toán cho nhà cung cấp. Đây là một nghiệp vụ quan trọng trong chu trình mua hàng – nhập kho – công nợ – thanh toán – xuất dùng hoặc bán hàng.
Tuy nhiên, khi thực hiện hạch toán mua hàng, kế toán không nên chỉ nhìn vào hóa đơn để xác định “Nợ tài khoản nào, Có tài khoản nào”. Cùng là một giao dịch mua hàng nhưng cách định khoản có thể khác nhau tùy vào mục đích sử dụng, tình trạng hàng hóa, phương thức thanh toán và việc hàng có nhập kho hay không.
Chẳng hạn, doanh nghiệp mua 200 triệu đồng hàng hóa để kinh doanh và đã nhập kho thì giá trị hàng thường được ghi nhận vào TK 156 – Hàng hóa. Nếu doanh nghiệp mua nguyên vật liệu đưa thẳng vào sản xuất, tài khoản ghi nhận sẽ phụ thuộc vào mục đích sử dụng thực tế thay vì mặc nhiên đưa vào kho. Trường hợp mua hàng để giao bán ngay mà không qua kho cũng có cách xử lý khác.
Vì vậy, để hạch toán mua hàng chính xác, kế toán cần trả lời trước ba câu hỏi: Doanh nghiệp mua loại gì? Mua để làm gì? Hàng đã được nhập kho hay được sử dụng ngay? Khi xác định đúng bản chất giao dịch, việc lựa chọn tài khoản, lập bút toán sẽ rõ ràng hơn, đồng thời hạn chế sai lệch giữa sổ kế toán, hàng tồn kho và công nợ phải trả.
Về bản chất quản trị, nghiệp vụ mua hàng còn liên quan trực tiếp đến nhiều chỉ tiêu quan trọng trên báo cáo tài chính. Ghi nhận sai giá trị hàng mua có thể dẫn đến sai tồn kho; ghi nhận sai công nợ có thể làm lệch nghĩa vụ phải trả; xử lý không đúng chi phí mua hàng có thể ảnh hưởng đến giá vốn, lợi nhuận của doanh nghiệp.

1.2 Các tài khoản thường sử dụng khi hạch toán mua hàng
Tùy bản chất giao dịch, hạch toán mua hàng có thể liên quan đến nhiều tài khoản khác nhau. Trong đó,
- TK 152 thường được sử dụng để phản ánh nguyên liệu, vật liệu doanh nghiệp mua về phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh;
- TK 153 phản ánh công cụ, dụng cụ;
- TK 156 được sử dụng để phản ánh hàng hóa mua vào nhằm mục đích kinh doanh.
- Bên cạnh tài khoản phản ánh giá trị tài sản hoặc hàng mua, kế toán cần xác định phần thuế GTGT đầu vào được khấu trừ để ghi nhận vào TK 133 theo điều kiện áp dụng.
- Khoản tiền doanh nghiệp phải thanh toán cho nhà cung cấp thường được phản ánh qua TK 331 – Phải trả cho người bán nếu chưa thanh toán, hoặc các tài khoản tiền như TK 111, TK 112 nếu đã chi trả.
- Trong một số trường hợp, doanh nghiệp có thể sử dụng TK 151 – Hàng mua đang đi đường khi hàng đã thuộc quyền kiểm soát theo điều kiện ghi nhận nhưng đến cuối kỳ chưa về nhập kho.
- Nếu doanh nghiệp mua hàng bằng tiền tạm ứng thì giao dịch còn liên quan đến TK 141 – Tạm ứng.
2. Các nghiệp vụ hạch toán mua hàng theo Thông tư 99/2025/TT-BTC

Dưới đây là các trường hợp phổ biến, trình bày theo từng bút toán để kế toán có thể tra cứu và áp dụng trực tiếp.
2.1 Hạch toán mua hàng hóa nhập kho
Đối với doanh nghiệp thương mại, đây là nghiệp vụ phát sinh thường xuyên nhất. Theo hướng dẫn TK 156 tại Thông tư 99, hàng hóa là những loại vật tư, sản phẩm doanh nghiệp mua về với mục đích bán buôn hoặc bán lẻ. Giá gốc hàng hóa mua vào gồm giá mua và các khoản chi phí thu mua liên quan; các khoản thuế không được khấu trừ cũng được tính vào giá gốc theo quy định.
Khi mua hàng hóa về nhập kho, kế toán căn cứ hóa đơn, phiếu nhập kho, chứng từ liên quan để ghi nhận:
| Case | Accounting | Note |
| Mua hàng hóa nhập kho, chưa thanh toán | Nợ TK 156 – Giá mua chưa thuế
Nợ TK 133 – Thuế GTGT được khấu trừ, nếu đủ điều kiện Có TK 331 – Tổng giá thanh toán |
Phần VAT được khấu trừ không tính vào giá trị hàng hóa. Cần đối chiếu hóa đơn, phiếu nhập kho, công nợ nhà cung cấp. |
| Mua hàng hóa thanh toán ngay bằng tiền mặt | Nợ TK 156 – Giá mua chưa thuế
Debt TK 133 – VAT deductible Có TK 111 – Tổng giá thanh toán |
Chỉ sử dụng khi doanh nghiệp thực tế thanh toán bằng tiền mặt. |
| Mua hàng hóa và thanh toán qua ngân hàng | Nợ TK 156 – Giá mua chưa thuế
Debt TK 133 – VAT deductible Có TK 112 – Tổng giá thanh toán |
Cần đối chiếu với chứng từ thanh toán, điều kiện khấu trừ thuế GTGT theo pháp luật thuế. |
| Mua hàng hóa bằng tiền tạm ứng | Nợ TK 156 – Giá mua chưa thuế
Debt TK 133 – VAT deductible Có TK 141 – Số tiền đã tạm ứng |
Cần đối chiếu với hồ sơ tạm ứng, quyết toán tạm ứng của nhân viên. |
Kế toán cũng cần lưu ý rằng giá mua không phải lúc nào cũng là toàn bộ giá gốc hàng hóa. Theo Thông tư 99, giá gốc còn có thể bao gồm chi phí bảo hiểm, thuê kho, thuê bến bãi, vận chuyển, bốc xếp, bảo quản và các chi phí trực tiếp khác phát sinh trong quá trình đưa hàng từ nơi mua về kho.
2.2 Hạch toán mua nguyên vật liệu nhập kho
Nếu hàng mua về được sử dụng làm nguyên liệu, vật liệu cho hoạt động sản xuất, kinh doanh thì kế toán không phản ánh vào TK 156 chỉ vì đây là “hàng mua”. Theo Thông tư 99, hàng mua về làm nguyên vật liệu phục vụ sản xuất, kinh doanh được phản ánh vào TK 152. Trường hợp hàng vừa để bán vừa để sử dụng làm nguyên vật liệu mà không thể phân biệt rõ mục đích thì cũng phản ánh vào TK 152.
| Case | Accounting | Note |
| Mua nguyên vật liệu nhập kho, chưa thanh toán | Nợ TK 152 – Nguyên liệu, vật liệu
Nợ TK 133 – Thuế GTGT được khấu trừ, nếu có Have TK 331 – paying the seller |
Cần xác định rõ vật tư mua về phục vụ sản xuất, kinh doanh. |
| Mua nguyên vật liệu, thanh toán ngay bằng tiền mặt | Debt TK 152
Debt TK 133 Có TK 111 |
Căn cứ hóa đơn, chứng từ chi tiền. |
| Mua nguyên vật liệu và thanh toán qua ngân hàng | Debt TK 152
Debt TK 133 Have TK 112 |
Đối chiếu số tiền thanh toán với công nợ nhà cung cấp. |
| Mua nguyên vật liệu bằng tiền tạm ứng | Debt TK 152
Debt TK 133 Có TK 141 |
Cần hoàn tất hồ sơ thanh toán tạm ứng theo quy định nội bộ. |
Ví dụ doanh nghiệp mua nguyên vật liệu giá chưa VAT 100 triệu đồng, VAT 10%, chưa thanh toán:
| Case | Accounting | Note |
| Nhập nguyên vật liệu vào kho | Nợ TK 152: 100 triệu đồng
Nợ TK 133: 10 triệu đồng Có TK 331: 110 triệu đồng |
Nếu VAT đủ điều kiện khấu trừ thì không cộng 10 triệu đồng vào giá trị nguyên vật liệu. |
Việc phân loại đúng ngay thời điểm mua giúp tránh tình trạng hàng tồn kho bị phản ánh sai giữa nguyên vật liệu và hàng hóa, từ đó hạn chế sai lệch khi tính giá thành, xuất kho, lập báo cáo tài chính.
2.3 Hạch toán mua công cụ, dụng cụ nhập kho
Công cụ, dụng cụ mua về để phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh được theo dõi trên TK 153. Đây là điểm cần phân biệt với nguyên vật liệu trên TK 152 và hàng hóa trên TK 156.
| Case | Accounting | Note |
| Mua công cụ, dụng cụ nhập kho, chưa thanh toán | Nợ TK 153 – Công cụ, dụng cụ
Nợ TK 133 – Thuế GTGT được khấu trừ, nếu có Have TK 331 – paying the seller |
Không ghi nhận vào TK 156 nếu công cụ, dụng cụ được mua để phục vụ hoạt động nội bộ. |
| Mua công cụ, dụng cụ thanh toán ngay | Nợ TK 153
Debt TK 133 Have TK 111/112 |
Xác định đúng phương thức thanh toán thực tế. |
| Xuất công cụ, dụng cụ để sử dụng | Nợ TK chi phí hoặc TK 242, tùy trường hợp
Have TK 153 |
Cách ghi nhận tiếp theo phụ thuộc giá trị, thời gian sử dụng, chính sách kế toán của doanh nghiệp. |
Kế toán trưởng nên thống nhất tiêu chí phân loại ngay từ khâu mua hàng. Nếu danh mục vật tư không được phân loại rõ, cùng một loại hàng có thể bị ghi nhận không nhất quán giữa các kỳ.
2.4 Hạch toán mua hàng sử dụng ngay, không qua kho
Không phải mọi hàng hóa, vật tư hoặc dịch vụ mua vào đều phải thực hiện bước nhập kho. Nếu doanh nghiệp mua và đưa vào sử dụng ngay cho sản xuất, xây dựng, bán hàng hoặc quản lý, kế toán ghi nhận trực tiếp vào tài khoản phù hợp với mục đích sử dụng.
Theo hướng dẫn của Thông tư 99, các tài khoản có thể liên quan gồm TK 241, 242, 621, 623, 627, 641, 642… tùy bản chất nghiệp vụ.
| Case | Accounting | Note |
| Mua nguyên vật liệu sử dụng trực tiếp cho sản xuất | Nợ TK 621 – Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp
Nợ TK 133 – Thuế GTGT được khấu trừ, nếu có Have TK 111/112/331 |
Chỉ áp dụng khi vật liệu được đưa thẳng vào sản xuất và không qua kho. |
| Mua vật tư phục vụ công trình, dự án | Nợ TK 241 – Xây dựng cơ bản dở dang
Nợ TK 133, nếu có Have TK 111/112/331 |
Cần xác định khoản mua thực sự liên quan đến đầu tư, xây dựng. |
| Mua dịch vụ phục vụ bán hàng | Nợ TK 641 – Chi phí bán hàng
Nợ TK 133, nếu có Have TK 111/112/331 |
Tài khoản chi phí phải phản ánh đúng mục đích sử dụng. |
| Mua dịch vụ phục vụ quản lý doanh nghiệp | Debt TK 642 – Cost business management
Nợ TK 133, nếu có Have TK 111/112/331 |
Không đưa vào hàng tồn kho nếu dịch vụ đã được sử dụng ngay. |
Ví dụ doanh nghiệp mua nguyên vật liệu 50 triệu đồng, VAT 10%, đưa thẳng vào sản xuất và chưa thanh toán:
| Case | Accounting | Note |
| Mua vật tư sử dụng trực tiếp cho sản xuất | Nợ TK 621: 50 triệu đồng
Nợ TK 133: 5 triệu đồng Có TK 331: 55 triệu đồng |
Không ghi Nợ TK 152 nếu hàng không nhập kho mà được sử dụng trực tiếp. |
Điểm cần kiểm soát ở đây là chứng từ phải thể hiện được hàng mua dùng cho hoạt động nào. Đây là căn cứ quan trọng để kế toán lựa chọn tài khoản chi phí phù hợp.
2.5 Hạch toán mua hàng giao bán ngay, không qua kho
Trường hợp doanh nghiệp mua hàng và giao thẳng cho khách hàng, không đưa hàng về kho, kế toán không nên tạo thêm một vòng nhập kho rồi xuất kho nếu thực tế hàng không đi qua kho doanh nghiệp.
Theo hướng dẫn TK 156 tại Thông tư 99, hàng hóa mua ngoài nhập kho được ghi nhận vào TK 156; với trường hợp mua để giao bán ngay, việc ghi nhận giá vốn cần căn cứ bản chất giao dịch, hướng dẫn tài khoản liên quan.
| Case | Accounting | Note |
| Mua hàng giao bán ngay cho khách hàng, không qua kho | Debt TK 632 – cost of goods sold
Nợ TK 133 – Thuế GTGT được khấu trừ, nếu có Have TK 111/112/331 |
Cần bảo đảm hàng thực tế được giao thẳng cho khách hàng, đủ căn cứ xác định giá vốn. |
| Hàng đã nhập kho rồi mới xuất bán | Khi mua: Nợ TK 156; Nợ TK 133; Có TK 111/112/331.Khi bán: Nợ TK 632; Có TK 156 | Không áp dụng bút toán mua giao thẳng nếu hàng đã thực tế nhập kho. |
Sự khác biệt nằm ở dòng vận động thực tế của hàng hóa. Nếu hàng đi qua kho, phải phản ánh nhập – xuất kho. Nếu giao thẳng, không nên làm phát sinh số liệu tồn kho giả tạo.
2.6 Hạch toán hàng mua đang đi đường
TK 151 được sử dụng để phản ánh hàng hóa, vật tư đã mua nhưng cuối kỳ vẫn đang trên đường hoặc chưa hoàn tất thủ tục nhập kho theo điều kiện quy định.
Đây là nghiệp vụ cần được rà soát kỹ trước khi khóa sổ, đặc biệt tại doanh nghiệp có thời gian vận chuyển dài hoặc thường xuyên nhập khẩu.
| Case | Accounting | Note |
| Cuối kỳ hàng mua đã thuộc quyền sở hữu nhưng chưa về nhập kho | Nợ TK 151 – Hàng mua đang đi đường
Nợ TK 133 – Thuế GTGT được khấu trừ, nếu có Have TK 111/112/331 |
Cần có hóa đơn, chứng từ liên quan để chứng minh giao dịch mua và tình trạng hàng đang đi đường. |
| Hàng mua đang đi đường về nhập kho kỳ sau | Nợ TK 152/153/156 – Tài khoản phù hợp
Có TK 151 |
Khi hàng thực tế về, chuyển giá trị từ TK 151 sang tài khoản hàng tồn kho tương ứng. |
Theo hướng dẫn TK 156 tại Thông tư 99, hàng hóa mua ngoài nhập kho được ghi nhận căn cứ hóa đơn, phiếu nhập kho và chứng từ liên quan. Với hàng chưa về cuối kỳ, kế toán cần xem xét điều kiện ghi nhận TK 151 thay vì đưa ngay vào hàng tồn kho tại kho.
2.7 Hạch toán chi phí thu mua hàng hóa
Chi phí thu mua là một thành phần của giá gốc hàng hóa mà kế toán không nên bỏ qua. Thông tư 99 nêu các khoản như bảo hiểm hàng hóa, thuê kho, thuê bến bãi, vận chuyển, bốc xếp, bảo quản, hao hụt tự nhiên trong định mức phát sinh trong quá trình thu mua.
| Case | Accounting | Note |
| Chi phí vận chuyển hàng mua được tính vào giá trị hàng hóa | Debt TK 156
Nợ TK 133 – Thuế GTGT được khấu trừ, nếu có Có TK 111/112/141/331 |
Chi phí phải liên quan trực tiếp đến quá trình đưa hàng từ nơi mua về doanh nghiệp. |
| Chi phí thu mua được tính trực tiếp vào giá vốn | Debt TK 632
Nợ TK 133, nếu có Có TK 111/112/141/331 |
Thông tư 99 cho phép xử lý vào giá vốn trong trường hợp phù hợp, trong đó có chi phí thu mua giá trị nhỏ liên quan đến nhiều mặt hàng. |
| Chi phí thu mua liên quan đến nhiều mặt hàng | Debt TK 156
Nợ TK 133, nếu có Have TK 111/112/331 |
Nếu phân bổ cho nhiều mặt hàng, doanh nghiệp cần lựa chọn tiêu thức phù hợp và áp dụng nhất quán. |
Điểm cần tránh là mặc định mọi chi phí vận chuyển đều đưa vào TK 641. Nếu chi phí phát sinh trực tiếp để đưa hàng mua về kho, kế toán cần xem xét việc cấu thành giá gốc hàng hóa theo quy định.
2.8 Hạch toán mua hàng trả chậm, trả góp
Khi mua hàng trả chậm, trả góp, kế toán phải tách giá trị hàng hóa với phần lãi phát sinh do thanh toán chậm. Thông tư 99 hướng dẫn hàng hóa được ghi nhận theo giá mua trả tiền ngay, còn khoản lãi trả chậm, trả góp được phản ánh định kỳ vào chi phí tài chính.
| Case | Accounting | Note |
| Ghi nhận hàng mua trả chậm, trả góp | Nợ TK 156 – Theo giá mua trả tiền ngay
Nợ TK 133 – Thuế GTGT được khấu trừ, nếu có Có TK 111/112 – Số đã trả ngay Có TK 331 – Số còn phải trả |
Không ghi toàn bộ số tiền trả chậm vào giá trị hàng hóa. |
| Ghi nhận lãi trả chậm, trả góp định kỳ | Nợ TK 635 – Chi phí tài chính
Have TK 331 – paying the seller |
Khoản lãi được ghi nhận theo kỳ phát sinh nghĩa vụ. |
Cách tách này giúp báo cáo tài chính phản ánh riêng giá trị tài sản mua vào và chi phí tài chính do phương thức thanh toán.
2.9 Hạch toán mua hàng nhập khẩu
Mua hàng nhập khẩu có nhiều khoản cấu thành hơn giao dịch mua trong nước. Kế toán cần theo dõi riêng tiền hàng, thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường và thuế GTGT hàng nhập khẩu nếu có.
Theo hướng dẫn TK 156 tại Thông tư 99, khi nhập khẩu hàng hóa, doanh nghiệp phản ánh giá trị hàng hóa, công nợ người bán và các khoản thuế liên quan; nếu VAT đầu vào của hàng nhập khẩu được khấu trừ thì ghi Nợ TK 133, Có TK 33312.
| Case | Accounting | Note |
| Ghi nhận giá trị hàng nhập khẩu | Nợ TK 156 – Giá trị hàng hóa
Have TK 331 – paying the seller Có TK 3332 – Thuế TTĐB, nếu có Có TK 3333 – Thuế xuất, nhập khẩu Có TK 33381 – Thuế BVMT, nếu có |
Xác định từng loại thuế theo hồ sơ hải quan, chính sách thuế áp dụng cho mặt hàng. |
| VAT hàng nhập khẩu được khấu trừ | Debt TK 133
Have TK 33312 |
Chỉ phản ánh vào TK 133 phần thuế GTGT đầu vào đủ điều kiện khấu trừ. |
| VAT hàng nhập khẩu không được khấu trừ | Nợ TK 156 hoặc tài khoản tài sản phù hợp
Have TK 33312 |
Khoản VAT không được khấu trừ được xem xét tính vào giá trị tài sản theo quy định. |
Ví dụ, nếu doanh nghiệp nhập khẩu hàng hóa để bán, kế toán không nên chỉ đối chiếu hóa đơn thương mại với công nợ nhà cung cấp. Cần đối chiếu thêm tờ khai hải quan, chứng từ nộp thuế và chứng từ vận chuyển để xác định đầy đủ giá trị hàng nhập khẩu.
2.10 Hạch toán mua hàng bằng ngoại tệ
Mua hàng bằng ngoại tệ cần đặc biệt lưu ý tỷ giá. Thông tư 99 quy định trường hợp doanh nghiệp đã ứng trước cho người bán một phần bằng ngoại tệ thì phần giá trị hàng tương ứng với số tiền ứng trước được ghi nhận theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm ứng trước; phần còn chưa thanh toán được ghi nhận theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm nhận hàng.
| Case | Accounting | Note |
| Mua hàng bằng ngoại tệ, chưa ứng trước | Nợ TK 152/156…Nợ TK 133, nếu có
Have TK 331 |
Xác định tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm ghi nhận giao dịch theo quy định. |
| Đã ứng trước một phần bằng ngoại tệ | Nợ TK 152/156…Nợ TK 133, nếu có
Have TK 331 Có TK 141/112… tùy cách thanh toán và bản chất khoản ứng trước |
Phần giá trị tương ứng với khoản ứng trước được xác định theo tỷ giá tại thời điểm ứng trước; phần còn lại theo tỷ giá tại thời điểm nhận hàng. |
Với doanh nghiệp nhập khẩu thường xuyên, nên theo dõi riêng từng khoản ứng trước, từng nhà cung cấp để tránh nhầm tỷ giá khi ghi nhận hàng mua, công nợ.
2.11 Hạch toán hàng mua trả lại nhà cung cấp
Khi hàng mua không đúng quy cách, phẩm chất hoặc không đáp ứng điều kiện hợp đồng và doanh nghiệp trả lại, kế toán phải đồng thời điều chỉnh giá trị hàng tồn kho, thuế GTGT đầu vào, công nợ hoặc khoản tiền được hoàn lại.
| Case | Accounting | Note |
| Trả lại toàn bộ hàng hóa cho nhà cung cấp, chưa thanh toán | Nợ TK 331 – Phải trả người bán
Có TK 156 – Giá trị hàng trả lại Có TK 133 – Thuế GTGT đầu vào tương ứng |
Giảm công nợ phải trả và giảm hàng tồn kho, VAT đầu vào tương ứng. |
| Trả lại hàng đã thanh toán, được nhà cung cấp hoàn tiền | Debt TK 111/112
Have TK 156 Have TK 133 |
Căn cứ chứng từ hoàn tiền, hồ sơ trả hàng. |
| Trả lại một phần hàng mua | Nợ TK 331/111/112
Have TK 156 Have TK 133 |
Chỉ điều chỉnh phần hàng thực tế trả lại và VAT tương ứng. |
Thông tư 99 quy định đối với hàng hóa mua ngoài không đúng quy cách, phẩm chất phải trả lại người bán, kế toán ghi giảm TK 156 và TK 133 tương ứng, đồng thời ghi nhận khoản phải thu hoặc giảm công nợ tùy phương thức xử lý.
2.12 Hạch toán giảm giá hàng mua
Giảm giá hàng mua thường phát sinh sau khi doanh nghiệp đã nhận hàng, chẳng hạn do hàng kém phẩm chất, sai quy cách hoặc theo thỏa thuận với nhà cung cấp. Kế toán cần xác định hàng đã bán hay vẫn còn tồn kho để điều chỉnh đúng chỉ tiêu.
| Case | Accounting | Note |
| Giảm giá đối với hàng còn tồn kho | Nợ TK 111/112/331
Have TK 156 Have TK 133 |
Khoản giảm giá liên quan đến hàng còn tồn phải làm giảm giá trị hàng tồn kho và VAT đầu vào tương ứng. |
| Giảm giá liên quan đến hàng đã bán | Nợ TK 111/112/331
Have TK 632 Have TK 133 |
Phần giảm giá liên quan đến hàng đã tiêu thụ được xem xét điều chỉnh giá vốn. |
| Giảm giá liên quan đồng thời đến hàng tồn và hàng đã bán | Nợ TK 111/112/331
Have TK 156 Have TK 632 Have TK 133 |
Cần phân bổ khoản giảm giá cho phần hàng còn tồn, phần đã tiêu thụ theo căn cứ phù hợp. |
Thông tư 99 quy định TK 156 bên Có bao gồm chiết khấu thương mại và giảm giá được hưởng của hàng hóa mua về, đồng thời giá trị hàng trả lại cho người bán cũng được ghi giảm TK 156.
3 Điểm kế toán cần kiểm tra trước khi khóa sổ
Sau khi hoàn tất định khoản, kế toán không nên chỉ kiểm tra việc “Nợ – Có đã cân chưa”. Với nghiệp vụ mua hàng, cần kiểm tra sự thống nhất giữa chứng từ mua hàng, hàng tồn kho, thuế GTGT và công nợ nhà cung cấp.
- Thứ nhất, đối chiếu hóa đơn với phiếu nhập kho hoặc chứng từ chứng minh hàng đã nhận. Nếu hóa đơn đã có nhưng hàng chưa về, cần xem xét việc ghi nhận hàng mua đang đi đường thay vì đưa vào tồn kho.
- Thứ hai, kiểm tra giá trị hàng mua có bao gồm đầy đủ các khoản chi phí trực tiếp cấu thành giá gốc hay chưa. Điều này đặc biệt quan trọng với doanh nghiệp có nhiều chi phí vận chuyển, bốc xếp, bảo quản hoặc thường xuyên nhập khẩu.
- Thứ ba, đối chiếu số dư TK 331 với công nợ thực tế của từng nhà cung cấp. Các khoản ứng trước, hàng trả lại, giảm giá, thanh toán trong kỳ cần được cập nhật đầy đủ để tránh tình trạng số dư công nợ trên sổ kế toán không khớp với đối tác.
Bộ Tài chính cũng nhấn mạnh việc triển khai Thông tư 99 gắn với yêu cầu quản trị kế toán và chuyển đổi số. Thông tư có hiệu lực từ 01/01/2026, áp dụng theo năm tài chính, không đơn thuần căn cứ vào ngày giao dịch phát sinh. Chẳng hạn, Bộ Tài chính đã hướng dẫn doanh nghiệp có năm tài chính từ 01/10/2025 đến 30/09/2026 tiếp tục áp dụng chế độ cũ cho năm tài chính đó và chuyển sang Thông tư 99 từ năm tài chính bắt đầu ngày 01/10/2026.
3. Quy trình hạch toán mua hàng chuẩn trong doanh nghiệp
Process accounting purchasing is the step platform to help businesses manage expenses, inventory, liabilities correctly, at the same time ensure compliance with accounting standards and the law. Applying the right process also helps businesses optimize cash flow, avoiding errors in the recorded costs and enhance operational efficiency. The process includes the steps of:

Step 1: Get request purchase
This is the official start, where the demand for the procurement of supplies, goods or services arising from the departments (Production, sales,...) is shown through the text. Requires purchase must indicate the type of goods, quantity, unit price, expected, intended use at the same time need of the row.
Accounting receiving the request to check the reasonableness at the same time reconciling the budget. The accounting purchase helps to determine the form of accounting for costs that:
- If the goods will be put into warehouse: preparing for the purchase warehousing (TK 152/156).
- If service is or drain right: orientation purchases do not enter the warehouse or buy goods and services (TK-related Expenses).
Censorship soon to help businesses control the budget from the beginning, prevent purchase excess, optimize inventory to ensure all expenses have clear purpose, to create the correct foundation for the steps of accounting next.
For example, production department, purchase request 500kg material production service. Accounting test budget, calculation of the estimated value, recorded a preliminary to track expenses, inventory, at the same time prepare for the step accounting of the next. Censorship soon to help businesses avoid buying excess or lack of control over the budget effectively.
Step 2: Set orders (Purchase Order – PO)
After the purchase request is approved, the purchasing manager will be officially set orders (PO) then send to the supplier. PO is committed to the legal details of the key terms of the transaction, including: quantity, unit price and conditions of delivery and especially your payment method with the terms of discounts, rebates.
PO is the basis for accounting expected to record a value of the actual transaction. Accounting base on the PO to:
- Determine shopping discounts (if applicable trade discounts).
- Set up payment plan, classification of the transaction is paid or not paid.
Help PO strictly control the purchase price agreed at the same time set the foundation for the management of public debt, cash flow, ensure all payments after this are the base contract clearly.
For example: Business purchase 1,000 products with the price 50,000/pcs, get 5% discount. Accounting recorded actual value 47,500 to the system, at the same time planning, payment by agreement with the supplier.
Step 3: Receive the goods
This is the stage of goods or services actually delivered to the business. Parts Warehouse, or consignee conduct a reality check about the quality then collated strict with the information on the purchase order (PO) signed.
The test results decide how to record inventory – cost:
- Accounting purchasing and warehousing: Recorded value in TK 152 (supplies) or TK 156 (goods) if the goods are put into storage.
- A purchase does not enter the warehouse: Recorded directly into the account associated cost (TK 621, 641, 642,...) if item is consumable or service.
- Business to buy goods and services: recognition of the extra expenditures incurred attached as transportation, loading and unloading along allocate them to the original price inventory.
Confirm the correct quantity and quality of goods received help control inventory in real time provided the initial data on the value of goods to prepare for the accounting of tax liabilities.
For example: company get 1,000 kg of raw material, check the sufficient quantity and quality. Accounting recorded expenses into TK 152, VAT input, apply professional buy goods and services when there are free shipping or maintenance comes.
Step 4: Check out – bill note
This is step accounting check the validity as well as accuracy of invoices from suppliers pre-recorded main window form. Accounting for projection invoice with purchase order (PO) and receipt (Step 3) to confirm the total payment value, the price hasn tax, VAT.
This step ensures all transactions are legitimate, is the basis for:
- Classification of public debt: Determine the transaction was a purchase to pay or has not paid (recorded public debt in TK 331).
- VAT validation: recognition of input VAT is deductible (Debt TK 133).
- Value adjustments: Make the final adjustments to the accounting for purchase discounts according to the fact.
Ensure data billing accuracy, avoid errors in recorded liabilities, costs, and comply with the provisions of the bill of vouchers to be tax deductible.
For example: Bill 50 million, 5% discount, the accountant recorded the actual value of 47.5 million with VAT deducted 10% on TK 133.
Step 5: accounting professional purchases
After the invoice has been checked, the confirmation is valid (Step 4), accounting conduct recorded in the official accounting system of bookkeeping.
Here is the steps to transfer data from documents to books, including:
- Buy warehouse import: Record increase in assets inventory (Debt TK 152/156) the input VAT (Debt TK 133).
- Buying goods and services: Recorded increase in cost related (Debt TK 621, 642, etc.).
- Hạch toán công nợ/tiền mặt: Ghi nhận nghĩa vụ phải trả (Có TK 331) nếu là hạch toán mua hàng chưa trả tiền, hoặc ghi giảm tiền (Có TK 111/112) nếu là mua hàng trả tiền ngay.
Ensure all values from the inventory, the cost to public debt, which is reflected accurately and timely into the accounting system provides the data foundation for the establishment of financial statements.
The recorded details, help track inventory, costs, debts, exactly, at the same time support management reports and analysis effective shopping.
Step 6: payment for supplier
Business made the actual payment to the supplier based on the terms of the agreement with data, public debt was recorded in Step 5. The payment can be by cash or bank transfer.
Accounting for projection data, the debt must be paid prior to the current transaction then recorded pen payment:
- Reduce public debt: Notes from the obligation to pay (Debt TK 331).
- Decrease: reduced cash or bank deposits (With TK 111/112).
- Kiểm soát công nợ: Theo dõi sát sao các khoản thanh toán dở dang cùng số dư hạch toán mua hàng chưa thanh toán còn lại.
Closely manage cash flow paid out, ensure timely payment to keep credibility with suppliers and control the payment risk, slow.
For example, If pleasant buying 50 million, then payment of 25 million now, accounting recorded 25 million in shopping paid now, 25 million remaining on shopping don't pay yet. This helps businesses control cash flow to limit the risk of late payment term.
Step 7: test – reports
This step is performed periodically (usually end of the month/quarter) to scrutinize, sum up the whole of the business has incurred in the period.
Accounting proceed collated data overall between the window book related (window, shed window public debt, window cost) to detect, timely correction of errors. At the same time, establishment of management reports:
- Guaranteed accuracy: Confirm the import warehouse, goods and services, reduced prices for the same has not payment has been recorded accurately.
- Reporting: Provide analysis reports details about the purchase cost effective shopping for the management level.
Reviews operational efficiency of purchase, cost optimization, and inventory, and provide reliable information for decision making business strategy.
Step 8: record storage
This is the final step required to complete the process. Business conducted sort, sorting, storing all the documents, receipts related to business purchases.
Ensure all original documents, including requisitions, PO, invoice VAT receipt with proof of payment, are all stored in a scientific and safe according to the regulations on accounting and tax.
Storage full profile, easy to access not only ensure transparency as well as legal compliance in audits but also a source of important data for cost analysis, supplier evaluation at the same time improve the process for future purchases.
4. Một số lưu ý quan trọng trong nghiệp vụ mua hàng
In the process of implementation of business accounting of purchases, businesses need to note some important points to ensure accuracy, transparency and efficiency:
- Control costs incurred: purchases often come with many costs beyond the purchase price as shipping, insurance, installation, or cost of services. The accountant should record the full account of this to the financial statements properly reflect the actual cost at the same time support business analysis effective shopping.
- Đối chiếu chứng từ, hóa đơn và PO: Sai sót trong đối chiếu có thể dẫn đến ghi nhận nhầm số liệu hoặc thiếu chi phí. Kế toán phải đảm bảo các nghiệp vụ đều dựa trên chứng từ xác thực. Việc này không chỉ giúp quản lý tồn kho hiệu quả chính xác mà còn giảm rủi ro pháp lý, kiểm toán.
- Debt management – cash flow: When a business applies purchases unpaid or purchases paid by cash, need to track the actual amount control, payment term, as well as ensure that the account public debt is not past due. Here are important factors to help optimize cash flow and avoid financial pressure at the same time maintain good relations with suppliers.
- Track discount – discounts: When receiving a discount or rebates from suppliers, accounting to adjust timely to reflect the correct accounting for purchase discounts. This helps businesses control the actual cost at the same time gave the exact price, profit from operations, shopping.
- Records storage transparent: All vouchers, invoices, PO, receipt the payment slip should be stored in full. This helps business lookup information, quick service, auditing, cost analysis, supplier evaluation to optimize the purchase process in the future.
5. Giải pháp tối ưu các hạch toán kế toán bằng phần mềm kế toán Accnet ERP
Để giảm thiểu sai sót, tăng tốc độ xử lý nghiệp vụ và tối ưu giá trị quản trị, doanh nghiệp hiện nay nên ứng dụng các giải pháp công nghệ số như Accnet ERP. Phần mềm mang lại nhiều lợi ích thực tiễn:
- Full automation interface: automatically recorded every purchased item (warehousing services, pay immediately, buy bear), remove errors manually.
- Track debts and Real-time control to pay debt with cash flow, real-time support financial decisions quickly.
- Managers the exact Cost – Tax: automatically calculate the discount, discount price with VAT input, ensure reflect the original price.
- Strategy report: provider analysis report details about cost, inventory, help optimize budget with shopping decision.
- Storage Of goods: All documents are stored electronically, easy access at the same time check service audit.
ACCOUNTING SOLUTIONS ACCNET ERP INTEGRATED AI AUTOMATE ALL BUSINESS
AccNet ERP is a software solution financial accounting integrated in the management system, comprehensive enterprise, which is developed by Lac Viet corporation. Difference highlights of AccNet ERP is the app artificial intelligence (AI) in many accounting process to help businesses:
- Automation of accounting and classified documents.
- Improving the accuracy in data control.
- Shorten processing time business accounting – financial.
Thanks to that, AccNet ERP not only is support tool but also a “smart assistant” with the business in financial management transparent effect.
Feature highlights:
✔️ Automatic accounting vouchers, collate public debt thanks to AI.
✔️ Manage your finance – accounting multi-branch, multi-subsidiary.
✔️ Financial statements consolidated standards of Vietnam & international (VAS, IFRS).
✔️ Cash flow management, budgeting, forecasting the exact cost.
✔️ Connect with the manure management system, hr, production, sales to sync data.
✔️ Integration of AI in data analysis, risk warning and proposed optimal scheme.
TYPICAL CUSTOMERS ARE DEPLOYING ACCNET ERP
- Nitto Denko – control production costs thanks to the application of accounting costing: Nitto Denko has chosen solution AccNet ERP to deploy the system accounting calculating cost ofhelp business control costs more effectively in the production process. After a period of use, company, highly effective, practical system that brings, as well as the degree of stability superior to other software in the market.
- ANTESCO – restructuring process works with management accounting operation: At ANTESCO, our team of consultants and deployment of AccNetERP has collaborated closely with the business in the first phase, reset the standard process and construction work-flow related departments throughout. The solution has helped ANTESCO significantly improve management capabilities, operating in a synchronized way and versatile
- Khatoco – expansion pack solution AccNetC after the successful implementation of original: Lac Viet has successfully deployed package solution AccNetC cho Công ty TNHH Thương mại Khatoco tại Nha Trang theo thoả thuận ký kết ngày 29/07/2014. Sau khi ba phân hệ đầu tiên được đưa vào vận hành hiệu quả, Khatoco dự định sẽ tiếp tục hợp tác và mở rộng thêm các phân hệ tài chính – kế toán và quản lý bán lẻ với AccNetC, thể hiện sự tin tưởng sâu sắc vào năng lực triển khai và chất lượng dịch vụ từ Lạc Việt.
ACCNET ERP LÀM ĐƯỢC GÌ MÀ CÁC PM KẾ TOÁN PHỔ BIẾN GIÁ RẺ KHÔNG LÀM ĐƯỢC?
Các phần mềm kế toán giá rẻ thường chỉ giải quyết ghi nhận kế toán + báo cáo cơ bản, trong khi một hệ thống AccNet ERP (on-premise, customizable) giải quyết quản trị tài chính toàn doanh nghiệp.
- Hợp nhất báo cáo tài chính đa công ty: Hợp nhất nhiều công ty con; Loại trừ giao dịch nội bộ; Tự động tạo báo cáo hợp nhất
- Tùy chỉnh quy trình kế toán theo doanh nghiệp, có thể custom workflow theo đặc thù doanh nghiệp
- Tính giá thành sản xuất phức tạp: Có thể tính giá thành theo nhiều công đoạn, nhiều phân xưởng, nhiều định mức.
- Quản trị ngân sách toàn doanh nghiệp: lập ngân sách theo phòng ban, kiểm soát ngân sách theo dự án, cảnh báo vượt ngân sách.
- Tích hợp hệ thống nội bộ doanh nghiệp: AccNet ERP có thể tích hợp HRM, CRM, DMS, MES, POS, Core banking, hệ thống nội bộ.
- Dữ liệu bảo mật: Triển khai On-premise trên server doanh nghiệp, dữ liệu được bảo mật do DN kiểm soát hoàn toàn.
- Ability to handle big data với hàng triệu chứng từ, quy trình kế toán phức tạp
- Báo cáo quản trị tài chính nâng cao: báo cáo dòng tiền, phân tích lợi nhuận, phân tích chi phí, dashboard tài chính.
SIGN UP TO RECEIVE DEMO NOW
INTEGRATED AI ACCELERATION CONVERTER OF ACCOUNTING
AI in AccNet ERP't just stop at automate data entry, but also:
- Identification & classification certificate from smart: AI scan, read & sort invoice, voucher, receipt, limit errors due to input manually.
- Financial forecasting & budget: the system uses algorithms machine learning to forecast cost, revenue, business support decision fast.
- Warning risk accounting: AI to detect abnormalities in the book, from which timely warning of false or fraud risks.
- Reports assistant smart: AI suggested report template, automatic data aggregation support, leadership, financial analysis instant.

BUSINESS IS WHAT WHEN IMPLEMENTING ACCOUNTING SOFTWARE LAC VIET?
- Experience more than 30 years develop software solutions business management in Vietnam.
- Ecosystem of comprehensive: AccNet ERP easily connect with other solutions of Lac Viet (HRM, Workflow, Portal...).
- Advanced technology: Integrated AI support, cloud & on-premise flexible.
- Services dedicated support: A team of knowledgeable professionals with accounting – finance in Vietnam, companion throughout the deployment.
- Trust from thousands of customers in many areas: finance, banking, manufacturing, trade, services.
See details, feature & get FREE Demo
CONTACT INFORMATION
- Hotline/Zalo: 0901 555 063
- Email: accnet@lacviet.com.vn | Website: lacviet.vn | accnet.vn
- Office address: 23 Nguyen Thi Huynh, Phu Nhuan, ho chi minh CITY.CITY
Accounting purchase is accounting profession platform to help businesses manage expenses, inventory, liabilities correctly, while ensuring the financial statements reflect the true state of operation. To comply with the process, principles of accounting not only help comply with the laws, accounting standards, but also optimize cash flow, improve efficiency shopping and support strategic decisions.
